
Schimmel op de muur? Zó herken je het probleem en pak je het blijvend aan
Zie je zwarte vlekken, schimmelspikkels of kringen op de muur? Ruikt het muf in huis, laat het behang los of voel je vochtige plekken aan de wand? Dan is de kans groot dat je last hebt van schimmel op de muur.
Deze schimmelplekken zien er niet alleen onaantrekkelijk uit, maar vormen ook een duidelijk teken van vochtproblemen in huis. Bovendien kan muurschimmel schadelijk zijn voor je gezondheid, je woning én je woongenot.
In dit artikel ontdek je alles over schimmel op muren:
- hoe je de eerste signalen herkent,
- wat de oorzaken zijn van zwarte schimmel op muren,
- waarom schimmel gevaarlijk is voor mens en materiaal,
- en vooral: hoe je het probleem permanent oplost, zodat het niet terugkomt.
Van sporen tot zwarte vlekken: zo begint schimmel op de muur
Schimmel op de muur ontstaat wanneer vocht zich ophoopt en er onvoldoende ventilatie is. Denk aan een vochtige badkamer, een koude buitenmuur of een slecht geïsoleerde slaapkamer. Schimmelsporen – microscopisch kleine deeltjes die in de lucht zweven – zetten zich vast op vochtige oppervlakken. Daar groeien ze uit tot zichtbare schimmelvlekken, donkere kringen of zwarte spikkels op muren, plafonds en in hoeken.
Veelvoorkomende kenmerken van muurschimmel:
- Zwarte of grijze vlekken op de muur (vooral in hoeken of langs de plint),
- Kleine schimmelspikkels die zich snel uitbreiden,
- Bruine of groene kringen op stucwerk, verf of behang,
- Loslatend behang of afbladderende verf,
- Een muffe geur in de kamer,
- En soms zelfs condensvorming op koude muren.
Waar ontstaat schimmel op de muur meestal?
Schimmel heeft vocht nodig om te groeien. Je vindt het daarom vaak op plekken waar vocht lang aanwezig blijft, zoals:
- In de badkamer, vooral rond het plafond, in de hoeken en achter meubels;
- In de slaapkamer, met name op koude buitenmuren en bij slechte ventilatie;
- In de kelder of het trapgat, waar vocht kan optrekken vanuit de grond;
- Op buitenmuren, vooral als die slecht geïsoleerd zijn of geen ventilatieopeningen hebben.
Zonder ingrijpen zal muurschimmel zich blijven uitbreiden. Niet alleen ziet het er lelijk uit, het kan ook leiden tot aantasting van de muren, schade aan materialen en gezondheidsklachten zoals allergieën, hoesten en benauwdheid.
Hoe herken je schimmelplekken op de muur? Dit zijn de duidelijke signalen
Schimmelplekken op de muur zijn vaak duidelijk zichtbaar, maar niet altijd direct herkenbaar als schimmel. Soms zie je alleen wat verkleuring of loslatend behang, terwijl de échte oorzaak dieper zit. Goed kunnen herkennen waar je op moet letten is dus essentieel.
Let op de volgende signalen van muurschimmel:
- Zwarte schimmel: de meest voorkomende vorm. Verschijnt als stipjes of vlekken, vaak in hoeken of onderaan de muur.
- Grijze of groene aanslag: ontstaat vaak bij condensatievocht, vooral in slecht geventileerde ruimtes.
- Loslatend behang of verf: wijst meestal op een vochtprobleem in de onderliggende muur.
- Muffe geur in huis: dit is vaak een eerste teken van schimmelvorming, ook als je nog niets ziet.
- Vochtige muren: voelen koud en klam aan. Na het douchen of regen blijven ze lang nat.
- Schimmel achter meubels: zoals kasten tegen buitenmuren, waar nauwelijks lucht bij komt.
- Verborgen schimmel: kan ook groeien achter behang of onder een verflaag, zonder dat je het direct merkt.
👉 Tip: Zie of ruik je iets verdachts? Ga dan verder kijken. Achter het zichtbare oppervlak kan een groter probleem schuilgaan.
Hoe snel ontstaat schimmel op de muur?
Schimmel kan zich al binnen 48 uur vormen op een vochtige muur. Vooral bij warme en slecht geventileerde ruimtes, zoals de badkamer of slaapkamer, kunnen schimmelsporen zich razendsnel verspreiden.
Wat begint als een paar zwarte stipjes, kan binnen een paar dagen uitgroeien tot een grote plek. Hoe langer je wacht, hoe lastiger het wordt om het probleem goed aan te pakken.
✅ Snel ingrijpen voorkomt grotere schade aan je woning én aan je gezondheid.
Belangrijk: schimmel op de muur betekent altijd vocht in huis
Veel mensen denken dat je schimmel kunt oplossen met schoonmaakmiddel of verf. Maar schimmel op de muur is altijd een symptoom van een vochtprobleem. Als je alleen de schimmel aanpakt en de vochtbron niet, dan keert het probleem gegarandeerd terug.
De drie meest voorkomende oorzaken van vocht in de muur zijn:
1. Optrekkend vocht – schimmel onderaan de muur
Wat is het?
Vocht uit de grond of kruipruimte trekt omhoog via de muur. Dit gebeurt vooral bij oudere woningen zonder goede vochtkering.
Hoe herken je het?
- Schimmelplekken en verkleuringen onderaan de muur, vaak tot circa 1 meter hoog.
- Vochtig pleisterwerk of loslatend stucwerk.
2. Doorslaand vocht – schimmel op buitenmuur of halverwege de binnenmuur
Wat is het?
Regenwater slaat door poreuze bakstenen, kapotte voegen of beschadigde gevels naar binnen. Vooral buitenmuren zonder goede bescherming zijn hier gevoelig voor.
Hoe herken je het?
- Schimmelvlekken halverwege of bovenaan de muur.
- Vaak komen de vlekken op dezelfde hoogte voor aan de buitenzijde.
- De muur voelt klam aan, ook als het niet heeft geregend.
3. Condensatievocht – zwarte schimmel door slechte ventilatie
Wat is het?
Waterdamp uit de lucht slaat neer op koude oppervlakken, zoals buitenmuren of plafonds. Dit gebeurt vooral in ruimtes met weinig ventilatie, zoals badkamers en slaapkamers.
Hoe herken je het?
- Zwarte schimmelplekken hoog op de muur of tegen het plafond.
- Beslagen ramen, muffe lucht en schimmelvorming in hoeken of achter meubels.
- Komt vaak terug, vooral in de winter.
4. Schimmel door koudebruggen – een verborgen boosdoener
Een veelvoorkomende oorzaak van schimmel op de muur is een zogeheten koudebrug. Dit is een plek waar warmte makkelijk ontsnapt naar buiten – vaak doordat isolatie ontbreekt of onderbroken is. Denk aan betonnen vloerplaten, lateien boven ramen, of een muur met een doorlopende betonnen balk.
Door het temperatuurverschil wordt de muur op die plek kouder dan de rest van de ruimte. Daardoor condenseert de luchtvochtigheid daar sneller, wat een ideale voedingsbodem is voor schimmelsporen.
Herken je één plek waar telkens zwarte schimmel terugkeert, vaak in een rechte lijn of hoek? Dan is de kans groot dat er een koudebrug achter zit.
💡 Laat een specialist dit goed onderzoeken. De oorzaak ligt meestal in de constructie, en dat is met alleen schoonmaken of ventileren niet op te lossen.
5. Schimmel achter isolatie of in de spouwmuur
Heb je recent je woning laten isoleren – bijvoorbeeld met spouwmuurisolatie of voorzetwanden – en ontstaat er daarna schimmel op de binnenmuur? Dan kan het zijn dat er vocht is opgesloten tussen isolatie en muur.
Veelvoorkomende oorzaken:
- Verkeerd aangebrachte spouwmuurisolatie zonder vochtscherm
- Dampdichte isolatie aan de binnenzijde (voorzetwand)
- Buitenmuren die al vochtig waren vóór isolatie
Dit soort schimmelvorming is vaak lastig te herkennen, omdat het zich achter de muur afspeelt. Signalen zijn onder andere muffe lucht, loslatend behang, of hardnekkige vochtplekken die steeds terugkomen ondanks ventilatie.
💡 Laat in dit geval altijd een vochtmeting uitvoeren, zodat je zeker weet of het vocht van buiten, binnen of vanuit de spouw komt.
Weet je niet waar het vandaan komt? Laat een vochtmeting uitvoeren
Soms is het lastig om zelf vast te stellen wat de oorzaak is van de schimmel. Want de plek waar je de schimmel ziet, is niet altijd de plek waar het vocht binnenkomt of ontstaat.
💡 Onze tip:
Laat een vochtmeting uitvoeren door een vochtexpert van SmartDry Vochtbestrijding®. Je krijgt dan:
- Inzicht in het soort vochtprobleem (optrekkend, doorslaand of condens),
- Advies over de juiste oplossing,
- En duidelijkheid over hoe je schimmel permanent kunt voorkomen.
➡️ Vraag hier jouw vochtmeting aan en pak het probleem bij de bron aan.
Waarom is schimmel op de muur gevaarlijk? Dit zijn de risico’s voor je gezondheid en woning
Zwarte schimmel op de muur is meer dan alleen een lelijk gezicht. Het is een serieus probleem dat je gezondheid én je woning kan aantasten – vooral als je er te lang mee wacht. Ouderen, kinderen en mensen met een verminderde weerstand zijn extra gevoelig voor de gevolgen van muurschimmel.
Gezondheidsklachten door schimmel
Wanneer je langere tijd in een woning leeft waar schimmelsporen in de lucht hangen, kunnen de volgende klachten ontstaan:
- Benauwdheid of kortademigheid, vooral bij inspanning
- Hoofdpijn en aanhoudende vermoeidheid
- Astmatische klachten of verergering van bestaande allergieën
- Irritatie van ogen, neus of keel
- Eczeem, huiduitslag of jeuk
- Chronische verkoudheid of luchtweginfecties
Zelfs als je nog geen klachten ervaart, loop je ongemerkt risico. Vooral bij langdurige blootstelling aan zwarte schimmel op de muur, kunnen gezondheidsproblemen zich geleidelijk opbouwen.
Schimmel tast ook je woning aan
Naast de impact op je gezondheid, kan muurschimmel ook blijvende schade aan je woning veroorzaken:
- Stucwerk, verf en behang raken aangetast en moeten vaak volledig worden vervangen.
- Er ontstaat een blijvende muffe geur, vooral bij condensatieproblemen.
- Isolatieprestaties van natte muren nemen af, waardoor je meer energie verbruikt.
- De waarde van je woning kan dalen als er zichtbare of structurele vochtschade is.
💡 Kortom: zie je schimmel op de muur? Wacht niet af, maar onderneem direct actie.
Schimmel in een huurwoning – wie moet het oplossen?
Heb je schimmel op de muur in een huurwoning? Dan vraag je je misschien af: ben ik als huurder verantwoordelijk, of de verhuurder?
De vuistregel is:
- Jij als huurder bent verantwoordelijk voor goed ventileren en verwarmen.
- De verhuurder is verantwoordelijk voor achterstallig onderhoud, bouwkundige gebreken of vochtproblemen van structurele aard.
Komt de schimmel door optrekkend of doorslaand vocht, een lekkage of slecht onderhoud aan de gevel? Dan moet de verhuurder dat oplossen. Komt het door onvoldoende ventilatie (bijv. dichtgetimmerde roosters)? Dan kan dat ook gedeelde verantwoordelijkheid zijn.
📞 Bespreek het altijd met je verhuurder of woningcorporatie. En laat – indien nodig – een vochtmeting doen als bewijs.
Tijdelijke oplossingen: schimmel op de muur verwijderen
Wil je schimmel zelf verwijderen? Dat kan – tijdelijk. Maar belangrijk om te weten: zolang je de oorzaak van het vochtprobleem niet aanpakt, keert de schimmel altijd terug.
Zo verwijder je tijdelijk schimmelplekken op de muur:
- Gebruik nooit een droge doek – daarmee verspreid je schimmelsporen door de lucht.
- Meng soda met water (1 eetlepel op 1 liter warm water) of gebruik een schimmelreiniger uit de bouwmarkt.
- Reinig de muur met een vochtige doek of spons. Werk altijd van boven naar beneden.
- Droog de muur daarna goed af met een schone doek.
- Ventileer de ruimte grondig na het schoonmaken, bijvoorbeeld door ramen open te zetten.
Voor hardnekkige zwarte schimmelvlekken kun je ook verdund bleekmiddel gebruiken (1 deel bleekmiddel op 10 delen water). Gebruik handschoenen, een veiligheidsbril en zorg voor goede ventilatie.
⚠️ Let op: dit is géén permanente oplossing. Als de muur vochtig blijft, komt de schimmel binnen korte tijd weer terug – vaak nog sneller en op grotere schaal.
Schimmel in nieuwbouwhuizen: hoe kan dat?
Ook in nieuwbouwwoningen kan schimmel op de muur ontstaan. Dit komt vaak door bouwfouten of onvolledige droogtijden.
Veelvoorkomende oorzaken zijn:
- Slecht aansluitende kozijnen of voegen
- Onjuiste plaatsing van isolatiemateriaal
- Geen dampremmende laag in natte ruimtes
- Of een woning die te vroeg wordt bewoond, terwijl de muren nog niet droog zijn
Nieuwbouwwoningen zijn vaak luchtdicht gebouwd. Dat is goed voor energie, maar niet als er geen goede ventilatie is. Daardoor kan vocht zich snel ophopen, zeker in de eerste jaren.
💡 Laat bij schimmel in een nieuwbouwwoning altijd een vochtmeting doen. Zo heb je helder bewijs richting de aannemer of projectontwikkelaar.
De enige échte oplossing: stop het vocht, stop de schimmel
Zolang er vocht in de muur zit, blijft schimmel terugkomen – hoe vaak je ook schoonmaakt of overschildert. Een blijvend droge muur is de enige manier om schimmel structureel te stoppen.
Daarom is het belangrijk om niet alleen de zichtbare schimmelplekken aan te pakken, maar vooral de vochtbron weg te nemen. En dat kan – permanent én natuurlijk – met de innovatieve oplossing van SmartDry Vochtbestrijding®.
DryBricks® van SmartDry® – de permanente oplossing tegen schimmel op de muur
De gepatenteerde DryBricks® van SmartDry® zorgen voor een revolutionaire aanpak van vocht in muren. Deze slimme muurelementen worden aan de buitenzijde van de woning geplaatst en creëren een natuurlijk ventilatiesysteem binnenin de muur.
Hoe het werkt?
De DryBricks® voeren het vocht 24 uur per dag af, zonder gebruik van stroom, zonder onderhoud en zonder chemische middelen. Daardoor droogt de muur van binnenuit op. En zodra je muur droog is, heeft schimmel geen voedingsbodem meer om te groeien.
Waarom kiezen voor DryBricks®?
✔ Permanent resultaat – de muur droogt blijvend op en schimmel verdwijnt voorgoed
✔ Volledig onderhoudsvrij – geen apparaten, filters of stroom nodig
✔ Milieuvriendelijk – werkt op natuurlijke luchtstroming
✔ Geschikt voor alle soorten vocht – inclusief optrekkend én doorslaand vocht
✔ Geen grote verbouwing nodig – plaatsing gebeurt snel en zonder breekwerk binnen
✔ Vochtmeting en persoonlijk advies inbegrepen
SmartDry Vochtbestrijding® is al meer dan 30 jaar actief in Nederland, België en Duitsland, en heeft inmiddels duizenden woningen geholpen om definitief afscheid te nemen van vochtplekken, schimmel en een muffe lucht in huis.
Last van schimmel op de muur? Wij helpen u er voorgoed vanaf
Laat het vocht in uw muur professioneel analyseren – volledig vrijblijvend. Op basis van de meting ontvangt u een eerlijk advies én een duurzame oplossing op maat.
➡️ Vraag vandaag nog je vochtmeting aan bij SmartDry Vochtbestrijding® en ontdek hoe u schimmel voorgoed de baas wordt.
Vochtmeting laten uitvoeren? Zo werkt het
Twijfelt u of er sprake is van een vochtprobleem in uw woning? Dan is een vrijblijvende vochtmeting de eerste en belangrijkste stap. Bij SmartDry Vochtbestrijding® kunt u altijd een vrijblijvende vochtmeting aanvragen.
Wat gebeurt er tijdens de vochtmeting?
Een ervaren adviseur van SmartDry® komt bij je thuis om de situatie zorgvuldig te beoordelen. Hierbij kijken we naar:
- Het vochtgehalte in de muur, gemeten met professionele apparatuur
- De ligging van de woning, zoals op het noorden of bij een dijk
- De ventilatie, bouwmaterialen en aanwezige schimmelplekken
- Andere tekenen van vocht, zoals loslatend behang of een muffe geur
Na de beoordeling bespreken we ter plekke onze bevindingen en adviseren we u over de beste aanpak. Indien gewenst ontvangt u aansluitend een vrijblijvende offerte.
💡 De vochtmeting is volledig vrijblijvend. U zit nergens aan vast.
Wat kost het om schimmel permanent te laten verwijderen?
De kosten voor het permanent bestrijden van schimmel hangen af van:
- Het type muur (bijvoorbeeld enkelsteens of natuursteen),
- De dikte van de muur,
- En de ernst en omvang van het vochtprobleem.
Indicatieve kosten voor het plaatsen van DryBricks®:
- € 110 per strekkende meter voor een enkelsteens muur
- € 160 per strekkende meter voor natuursteen tot 60 cm dik
👉 Dit is inclusief plaatsing en maatwerkadvies, zonder verborgen kosten.
Goed om te weten:
- De vochtmeting is altijd vrijblijvend
- Je krijgt vooraf een heldere offerte
- En je betaalt alleen als je besluit om de oplossing toe te passen
🔎 Twijfel je of de schimmel in jouw muur veroorzaakt wordt door vocht? Laat dan kosteloos een meting uitvoeren. Zo weet je precies:
- Wat er aan de hand is,
- Of er actie nodig is,
- En wat het zou kosten om het definitief op te lossen.
➡️ Vraag nu je vochtmeting aan bij SmartDry Vochtbestrijding® en ontdek de oplossing voor jouw vochtprobleem.
Schimmel op de muur voorkomen? Met deze tips blijft je woning schimmelvrij
Zelfs nadat het vochtprobleem is opgelost, is het belangrijk om de juiste gewoontes aan te houden om schimmelvorming in huis te voorkomen. Want ook een droge muur kan bij slechte ventilatie of terugkerend condensvocht weer vatbaar worden voor schimmel.
Praktische tips om schimmel te voorkomen:
- Ventileer dagelijks, ook in de winter – frisse lucht voorkomt vochtophoping.
- Gebruik een hygrometer om de luchtvochtigheid te meten en houd deze tussen de 40% en 60%.
- Plaats meubels niet strak tegen buitenmuren – zo blijft de lucht vrij circuleren.
- Zet bij het koken altijd de afzuigkap aan om stoom af te voeren.
- Controleer dakgoten en regenpijpen regelmatig op verstoppingen – deze kunnen doorslaand vocht veroorzaken.
- Laat scheuren in de gevel of buitenmuur altijd zo snel mogelijk herstellen.
Met deze eenvoudige gewoonten kun je veel vochtproblemen voorkomen – maar alleen als de onderliggende oorzaak van het vocht eerst structureel is aangepakt.
Conclusie: wil je écht van schimmel af? Begin bij de bron
Je kunt schimmel op de muur blijven schoonmaken of overschilderen, maar zolang de muur nat blijft, komt het probleem altijd terug. De enige échte oplossing is het aanpakken van de oorzaak: vocht in de muur.
Met de permanente oplossing van SmartDry Vochtbestrijding® voorkom je dat schimmel ooit nog terugkomt. Onze gepatenteerde DryBricks® zorgen voor een droge muur van binnenuit – zónder chemie, zonder onderhoud, en met levenslang resultaat.
Droge muren = geen schimmel. Zo eenvoudig is het.
Vraag vandaag nog je vochtmeting aan
Wil je zeker weten waar de schimmel in jouw woning vandaan komt? Laat dan een vrijblijvende vochtmeting uitvoeren door een specialist van SmartDry®.
🔍 Tijdens de meting:
- meten we het vochtgehalte in de muur,
- bekijken we de ventilatie en ligging van je woning,
- en krijg je een helder advies op maat.
➡️ Vraag nu je vochtmeting aan of neem telefonisch contact met ons op. Zo weet je precies wat er aan de hand is – én hoe je schimmel voorgoed voorkomt.
Veelgestelde vragen over schimmel op de muur
1. Wat moet je doen als je schimmel op de muur hebt?
Als je schimmel op de muur ziet, is het belangrijk om niet alleen de vlek te verwijderen, maar vooral de oorzaak aan te pakken. Schimmel ontstaat bijna altijd door te veel vocht. Laat daarom een vochtmeting uitvoeren om te ontdekken of je last hebt van optrekkend vocht, doorslaand vocht of condensatie. Pas als je het vochtprobleem oplost, verdwijnt de schimmel voorgoed.
2. Is schimmel op de muur gevaarlijk?
Ja, schimmel op de muur kan schadelijk zijn voor je gezondheid. Je kunt er benauwd van worden, hoofdpijn krijgen of allergische reacties ontwikkelen. Vooral zwarte schimmel kan klachten verergeren bij kinderen, ouderen en mensen met astma of andere luchtwegproblemen. Het is dus belangrijk om schimmel serieus te nemen en niet te laten zitten.
3. Kun je moe of ziek worden van schimmel in huis?
Ja, langdurige blootstelling aan schimmel kan leiden tot vermoeidheid, hoofdpijn, een verlaagde weerstand en ademhalingsklachten. Omdat je lichaam voortdurend reageert op de schimmelsporen in de lucht, kun je je futloos voelen zonder precies te weten waarom. Dit wordt vaak pas duidelijk als de schimmel verwijderd is.
4. Hoe verwijder je schimmel van de muur?
Je kunt schimmel tijdelijk verwijderen met een oplossing van soda en water of, bij hardnekkige schimmel, met verdund bleekmiddel. Gebruik altijd een vochtige doek (geen droge), draag handschoenen en zorg voor ventilatie. Let op: schoonmaken is geen blijvende oplossing. De schimmel komt terug als de muur vochtig blijft.
5. Hoe verwijder je zwarte schimmel op de muur?
Zwarte schimmel verwijder je het beste met een schimmelreiniger of bleekmiddel, verdund met water. Laat het middel een paar minuten inwerken en veeg het dan weg met een vochtige doek. Zorg dat je de ruimte daarna goed ventileert. Is de plek groot of keert de schimmel steeds terug? Dan zit er waarschijnlijk een vochtprobleem achter.
6. Kun je over schimmel heen verven?
Nee, dat wordt sterk afgeraden. Verf sluit de schimmel op in de muur, maar lost het probleem niet op. De vlek komt vaak binnen korte tijd weer tevoorschijn en kan zelfs doorslaan door de nieuwe verflaag heen. Je moet eerst de schimmel verwijderen én het vochtprobleem oplossen voordat je opnieuw mag verven.
7. Wat is die witte pluis op mijn muur?
Witte pluis of uitslag op de muur is meestal salpeter of kristalliserend zout dat ontstaat bij optrekkend vocht. Het wijst op een vochtprobleem in de muur, vaak in combinatie met schimmel. De witte waas voelt poederig aan en komt terug zolang de muur niet droog is. Dit vereist professionele vochtbestrijding.
8. Is slapen in een kamer met schimmel ongezond?
Ja, slapen in een kamer met schimmel kan klachten veroorzaken zoals hoesten, benauwdheid, hoofdpijn, geïrriteerde ogen en een verstoorde nachtrust. Vooral als je langdurig wordt blootgesteld aan schimmelsporen in de lucht, is dat slecht voor je gezondheid. Verwijder de schimmel dus zo snel mogelijk – en zorg dat de muur droog blijft.
9. Welke temperatuur voorkomt schimmel in huis?
Schimmel ontstaat sneller in koude, vochtige ruimtes. De ideale temperatuur in huis ligt tussen de 18 en 21 graden Celsius. Zorg dat muren niet te veel afkoelen (bijvoorbeeld ’s nachts) en voorkom grote temperatuurverschillen tussen binnen en buiten. Combineer verwarming altijd met goede ventilatie om schimmelvorming tegen te gaan.
10. Hoe vaak moet je de verwarming aanzetten om schimmel te voorkomen?
Het is niet nodig om de verwarming constant aan te laten, maar je voorkomt schimmel wél door te zorgen dat muren niet langdurig koud en vochtig blijven. Zet bij koud weer de verwarming regelmatig aan en combineer dit altijd met ventilatie. Vooral in slaapkamers en badkamers is dit belangrijk. Warme, droge lucht voorkomt condensatie en dus schimmel.
Plan direct een vochtmeting
Neem geheel vrijblijvend contact met ons op voor een vochtmeting of advies van onze vochtexpert.



